Bir Astronotun Hayatta Kalma İzolasyonu Kılavuzu
2020 yılının gündemine oturmuş olan ve ciddiyetini koruyan sağlık problemi koronavirüs dünya çapında insan yaşamını tehdit etmeye devam etmektedir. Hızla bütün dünyayı sarmış olan koronavirüs salgını ile insanlar sosyal alandan uzaklaşarak gününün büyük bir bölümünü evlerinde geçirmekte ve yeni rutinlerine alışmaya çalışmaktadır. İnsanların koronavirüse karşı alabileceği önlemlerin başında öz-izolasyon yer almakta ve öz-izolasyonu dünya çapında herkesin öğrenmesi gerekmektedir. Elbette ki öz-izolasyonu, bunu gerçekleştiren alanlardan başında astronomi yer almakta ve öz-izolasyonu bir astronottan öğrenebiliriz.
Öz-izolasyon ile ilgili bilgileri alabilmek için Tiffanie Wen tarafından biri 2015 yılında Uluslararası Uzay İstasyonu’nda (ISS) 141 gün uzayda beş mürettebatı ile bulunan astronot Kjell Lingren diğeri ise 2014 – 2015 yıllarında Hawaii Uzay Araştırmaları Analog ve Simülasyonu’nun (Hi-Seas) bir parçası olan bir kubbe habibatı içinde beş arkadaşı ile 8 ay yaşayan insan performans mühendisi Jocelyn Dunn ile bir röportaj gerçekleştirildi.
Bir Şeyler ile Meşgul Olun ve Kendinize Bir Program Hazırlayın
Uluslararası Uzay İstasyonu’nda astronotların günleri deneyler, bakım, konferans çağrıları, yemekler, egzersizler ve daha fazlası için beş dakikalık artışlarla planlanmaktadır. Ancak evde bile Lindgren, her zamanki işiniz olmasa bile anlamlı çalışmalarla meşgul olmanın yararlı olduğunu söylemektedir. Lindgren “Evden çalışabiliyorsanız bu bir armağandır” diyor. “Birçok insanın bu fırsatı yok. Ancak başka anlamlı işler bulmak, zamanın hızla ilerlemesine yardımcı olacaktır. Uzay istasyonunda olmak nimetlerden biridir. İş, altı veya dokuz ayın çok hızlı geçmesini sağlayabilir” diyerek eklemiştir.Karısı ve üç çocuğu ile evde sosyal olarak mesafelendiren Lindgren, çocuklarına haftalık olarak ne yapmak istediklerini konuştuğunu ve düzenli okul çalışmalarına ek olarak zaman ayırmayı da söyledi.
Dunn, günü egzersiz yapmak veya yürüyüşe çıkmak gibi geçişlerle parçalara ayırmanızı önermektedir. Gelecek ile ilgili olan araştırmalarında Dunn ve meslektaşları dört, sekiz ve on iki aylık görevlerdeki farklı ekiplerin zamanlarını nasıl geçirdiğine ve 139 metrekareden daha az yaşam alanı içeren habitatta kendi kendine organize olduklarına baktılar. Sonuçlar, özerklik göz önüne alındığında, çoğu insanın farklı etkinliklere yaklaşık olarak aynı zaman harcadığını göstermektedir. Habitatta katılımcılar yaklaşık olarak yedi ile sekiz saat uyku, üç ile dört saat boş zaman etkinlikleri, üç ile dört saat kişisel projeler, bir buçuk saat çalışma, iki saat yemek ve yarım saat kişisel hijyen olarak günü planlamaktadır.
Negatifler Üzerinde Durmayın ve Hata Yaptığınızda Kendinizi Affedin
Lindgren, Expedition 44/45’te yaşadığı bir olayı anlatırken yaptığı bir hatadan bahsetti. Expedition 44/45’te bir egzersiz makinesini tamir etmek için üç saat harcadığını ve sonuna kadar geldi. Fakat bıraktığı köşeli parantezlerin uymadığını fark etti ve tüm çalışmalarını geri alması ve yeniden yapması gerektiği ortaya çıktı. Bu konuyu Lindgren“Kendime çok kızdım ve insanlar bana büyük tavsiyeler verdi. Herkesin benim hatamdan bir şeyler alabilmesi için talimatları nasıl daha net hale getireceği hakkında geri bildirim istediler. Bana bu konuda kötü hissetmememi ve devam etmemi söylediler, aksi takdirde başka şeyler yapma yeteneğimi tehlikeye atardı. Bu tutum bize uzay istasyonunda iyi hizmet etti ve sanırım burada da bize iyi hizmet edecek.” Şeklinde kelimelere döktü. Yani, mağazadan tuvalet kâğıdı almayı veya akşam yemeğini yapmayı unutursanız, terlemeyin demektedir.
Beklentilerinizi Ekibimize İletin
Uzay istasyonunun kendisi için sadece bir laboratuvar değil aynı zamanda evi olduğunu söyleyen Lindgren hem kendinizin hem de ekibinizin veya birlikte yaşadığınız insanların beklentilerinin yönetilmesinin ve düzenli olarak bu beklentilerin ne olduğu hakkında konuşulmasının önemli olduğunu söyledi. Hi-Seas yaşam alanında, Dunn’ın mürettebatının ortak hane halkı görevlerine bölmek için bir programı bulunmaktaydı. Ayrıca her hafta bir önceki haftanın nasıl geçtiğini konuşmak için zaman ayırırlardı.
Ekibinizle veya Hane Halkıyla Eğlenceli Şeyler Yapın
“Uzay istasyonu laboratuvarımız değil, aynı zamanda evimizdi. Bu yüzden birlikte eğlenmenin yollarını bulmak zorundaydık. Ancak ekibinizi anlamak da önemlidir. Bazen insanlar dekomprese etmek için yalnız zamana ihtiyaç duyarlar.” diyen Lindgren ekip veya hane halkı ile eğlenceli zaman geçirmenin önemli olduğunu vurguladı.
Uluslararası Uzay İstasyonu’nda bir yılını geçiren Nasa astronotu ScottKelly, New York Times’a, uzay istasyonundayken dünyanın çok üstünde acı çekmelerine rağmen eğlenceli aktiviteler için zaman ayırdığını söyledi.
Dunn, kendilerini yaşadıkları insanlarla beklediklerinden daha fazla zaman harcadıklarını düşünenler için bize yalnız zaman planlamamızı hatırlatıyor. “Hi-Seas’in temel çıkarımlarından biri olan sınırlı bir durumda yalnız zaman planlamak önemlidir. Arabuluculuk veya günlük kaydı yapmak için 30 dakikaya ihtiyacım olduğunu veya sadece biriyle konuşmak zorunda olmadığımı söylemek güzel.” diyerek yalnız zaman planlamanın önemini vurguladı.
Egzersiz yapmak
Dünya’ya döndüğünüzde yürüyebilme kabiliyetinizi koruyabilmek amacı ile egzersiz yapmak için kendinizi motive etmek kolaydır. Ama hala kendimizi evden uzaklaştırırken uzay istasyonundan öğrenebileceğimiz dersler bulunmaktadır. Egzersiz yapmak için belirli bir zaman planlamalı, önceden bir internet antrenmanını bilgisayarınıza sıralamalı ve ihtiyacınız olan tüm teçhizatı veya giysileri hazırlamalısınız. Kalp atış hızının uyarılması biyolojik ve algılanan stresin iyi bir göstergesidir. Bu konu için “Egzersiz kritik derecede önelidir.” diyen Lindgren “Özellikle mevcut durum nedeniyle altta yatan bu stres olduğunda, egzersiz fiziksel ve psikolojik bir destek sağlar.” diyerek konunun önemini belirtti.